حسين مير حيدر
54
معارف گياهى ( فارسى )
مىكنيم زيرا خارج از بحث ماست . فقط از نظر توجه به نحوهء توليد و حدود انعكاس انگور در توليد آن به روش تهيهء سركهء خانگى انگور مىپردازيم كه در موقع ذكر خواص آن شايد آگاهى از روش توليد بىاثر نباشد . روش سنتى تهيهء سركه تهيهء سركه خيلى ساده است ، آب انگور را گرفته صاف نموده و يا بدون اينكه صاف كنند با تفالههاى داخل آب انگور فشرده شده همه را در داخل خم سفالى يا چينى يا بشگهاى مىريزند . در روش سنتى رسم بوده قسمت داخلى خم را پيه مىماليدند سپس معادل ده درصد وزن آب انگور سركهء پاك خوبى در آن ريخته و سر خم را محكم پوشانيده و در آفتاب يا جاى گرم مىگذاردند تا برسد . روش ديگر اين است كه از ابتدا سركه نمىريزند و صبر مىكنند تا آب انگور جوش آيد سپس سركه و نمك مىريزند و مىگذارند كه برسد و ترش گردد . يا اينكه از استحالهء خودبهخود شراب به دست مىآورند . سركه علاوه بر اسيد استيك داراى اسيد ماليك و تارتارات اسيد پتاس و آهك و كمى مادهء رنگين است . سركه از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى سرد و خشك است و در مورد خواص آن معتقدند كه قابض و خشككنندهء رطوبتها مىباشد و سريع النفوذ است و اخلاط غليظه را قطع مىكند . ماليدن آن بتنهايى يا با روغن زيتون براى سردرد گرم و سردردهايى كه از آفتابزدگى باشد و يا سردردهايى كه از صفرا باشد و يا در اثر حمام گرم ايجاد شده باشد نافع است و كمپرس سركه يا كمپرس سركه كه در گلاب جوشانيده باشند روى پيشانى براى موارد فوق نافع و مفيد است . بخور سركه رقيق نيز براى ورم حلق و گلو مفيد است . اگر سركه را با عسل مخلوط نمايند و به پوست در محل خونمردگى بمالند براى تسريع جذب خونمردگى مفيد است . ريختن قطرهء سركه در گوش براى تسكين درد گوش مجرب است و بخور آن در گوش براى طنين ( صدا در گوش ) و سنگينى شنوايى و باز كردن گرفتگىها و قوت شنوايى مفيد است . سركه عنصل كه روش تهيهء آن در بخش پياز دشتى يا اسقيل در جلد ديگر اين كتاب ذكر شده است و از سركه و عنصل ( پياز دشتى ) تهيه مىشود خواص مبسوطى دارد كه مشروحا در همان قسمت ذكر شده است و خوانندهء عزيز به آن جلد از كتاب مراجعه فرمايند .